Việt Nam – Nhật Bản chuyển từ hợp tác kinh tế sang liên kết sâu rộng, đồng hành và đồng kiến tạo

Nhận lời mời của Nhà nước Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8 đến 11/11/2026.

Trả lời phỏng vấn báo chí trước chuyến thăm, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cho biết đây là chuyến thăm chính thức Nhật Bản đầu tiên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trên cương vị mới, đồng thời là chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam sau 11 năm.

TĂNG CƯỜNG LIÊN KẾT HAI NỀN KINH TẾ, THÚC ĐẨY HỢP TÁC CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC

Theo Thứ trưởng, chuyến thăm có ba ý nghĩa chiến lược nổi bật, hướng tới định hình quan hệ song phương trong giai đoạn phát triển mới.

Trước hết, chuyến thăm góp phần định hướng chiến lược tổng thể cho quan hệ Việt Nam – Nhật Bản. Lãnh đạo hai nước sẽ cùng xác định những định hướng hợp tác dài hạn và các lĩnh vực ưu tiên, phù hợp với nhu cầu phát triển của mỗi bên.

Điểm nhấn thứ hai là chuyển từ hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư đơn thuần sang tăng cường liên kết giữa hai nền kinh tế, đề cao tinh thần đồng hành, đồng kiến tạo, nâng cao năng lực tự chủ, tự cường của mỗi nước.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, liên kết kinh tế sâu rộng với Nhật Bản sẽ tạo điều kiện để Việt Nam nâng cao năng lực sản xuất, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Ý nghĩa chiến lược thứ ba là tạo động lực cho những đột phá về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi mô hình phát triển.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ nhấn mạnh Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, vốn, kinh nghiệm quản trị và công nghiệp chế tạo; trong khi Việt Nam có nguồn nhân lực trẻ, thị trường năng động, tiềm năng phát triển lớn và quyết tâm đẩy mạnh đổi mới sáng tạo.

Việc kết hợp hiệu quả những lợi thế này sẽ mở ra cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao; qua đó giúp Việt Nam tiếp nhận, làm chủ công nghệ, nâng cao năng lực nội sinh và sức cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Những định hướng trên được thể hiện trong chương trình dự kiến của chuyến thăm. Bên cạnh các cuộc hội kiến với Nhà vua và Hoàng hậu, Thủ tướng, Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự kiến tiếp lãnh đạo các tổ chức kinh tế, doanh nghiệp lớn của Nhật Bản.

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ dự và phát biểu tại Diễn đàn công tư về hợp tác kinh tế và khoa học – công nghệ Việt Nam – Nhật Bản; thăm doanh nghiệp đầu tư công nghệ cao của Nhật Bản, qua đó thúc đẩy kết nối và những cơ hội hợp tác cụ thể trong các lĩnh vực chiến lược.

ĐƯA QUAN HỆ ĐỐI TÁC CHIẾN LƯỢC TOÀN DIỆN PHÁT TRIỂN LÊN TẦM CAO MỚI

Đánh giá quan hệ song phương sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và ba năm nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện, Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ cho rằng quan hệ Việt Nam – Nhật Bản có nền tảng vững chắc dựa trên ba yếu tố: tin cậy chính trị ngày càng cao, lợi ích kinh tế ngày càng đan xen và gắn kết nhân dân ngày càng sâu sắc.

Về kinh tế, Nhật Bản tiếp tục là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu và là nước cung cấp viện trợ ODA lớn nhất cho Việt Nam.

Ngày càng nhiều doanh nghiệp Nhật Bản trong lĩnh vực công nghệ cao, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), quan tâm mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Các tập đoàn bán lẻ lớn như AEON coi Việt Nam là thị trường trọng điểm, đồng thời góp phần đưa sản phẩm Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Nhật Bản.

Hai nước cũng đang tích cực thúc đẩy hợp tác an ninh năng lượng, chuyển đổi xanh, nhất là những dự án trong khuôn khổ Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC).

Đáng chú ý, khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo đã trở thành trụ cột hợp tác mới. Hai bên triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu chung, đào tạo nhân lực bán dẫn, hợp tác công nghệ vũ trụ và hướng tới mở rộng sang AI, công nghệ lượng tử.

Các dự án chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng tái tạo và phòng, chống thiên tai cũng đang được triển khai, phục vụ mục tiêu phát triển của hai nước trong giai đoạn mới.

Cùng với hợp tác kinh tế và công nghệ, quan hệ giữa các địa phương và nhân dân hai nước tiếp tục được củng cố. Hiện Việt Nam và Nhật Bản có hơn 100 cặp quan hệ hợp tác địa phương. Cộng đồng gần 700.000 người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Nhật Bản là cầu nối quan trọng giữa hai nước.

Trên bình diện đa phương, Việt Nam và Nhật Bản duy trì phối hợp chặt chẽ tại các diễn đàn khu vực và quốc tế, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.

Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ kỳ vọng chuyến thăm sẽ góp phần đưa quan hệ hai nước phát triển theo hướng sâu sắc hơn về tin cậy chính trị, chặt chẽ hơn về hợp tác kinh tế, đột phá hơn về khoa học – công nghệ và gắn bó hơn giữa nhân dân hai nước.

Đây cũng là tinh thần “đồng hành, đồng kiến tạo” mà hai nước tiếp tục vun đắp, vì lợi ích của nhân dân hai nước và sự thịnh vượng chung của khu vực.